Thứ 79 chương Sơ giảng ( Vì cs09 thư hữu tăng thêm )

Chương 79: Sơ giảng (Tăng chương cho thư hữu cs09)

Buổi sơ giảng của Tuân gia, ở thời cổ đại, đặc biệt là vào thời Đông Hán, là một việc làm cực kỳ hiếm có và đáng chú ý.

Trong thời kỳ này, tri thức được nắm giữ trong tay một bộ phận nhỏ sĩ tộc. Dân thường hầu hết còn chẳng biết được mấy chữ, càng đừng nói đến chuyện hiểu đạo trị quốc an dân.

Việc Tuân gia sẵn lòng truyền dạy học vấn của gia tộc ra bên ngoài, bất kể xuất phát từ mục đích gì, thì riêng trên phương diện truyền bá tri thức, họ quả thật đã đi trước người khác một bước.

Đương nhiên, so với những bậc đại nho mở rộng cửa thu nhận môn đồ, bất luận giàu nghèo đều đối xử bình đẳng, Tuân gia vẫn còn có khoảng cách nhất định. Tuy vậy, nếu so với những kẻ ôm giữ học vấn như báu vật, không muốn truyền ra ngoài, thì đã hơn hẳn rất nhiều.

Quận Dĩnh Xuyên có Tứ lão thế gia cùng Tứ tân thế gia.

Tứ lão thế gia dĩ nhiên bao gồm Tuân gia, ba nhà còn lại lần lượt là Chung gia, Hàn gia và Trần gia. Bốn gia tộc này từ thời Tuân Thục, Chung Hạo, Hàn Thiều và Trần Thực đã là những danh môn nổi tiếng, ngay từ đầu thời Đông Hán đã thanh danh vang xa, đời đời xuất hiện không ít cao quan.

Bốn gia tộc mới nổi là Đỗ gia, Quách gia, Triệu gia và Tân gia.

Về phần những gia tộc khác tự xưng là danh gia của Dĩnh Xuyên, chẳng qua chỉ là tự phong mà thôi, chưa thực sự được đông đảo người đời công nhận.

Điểm này, chỉ cần nhìn vào vị trí chỗ ngồi trong buổi sơ giảng hôm nay của Tuân gia là có thể nhận ra.

Trên đài cao đã thắp hương là vị trí của người chủ giảng.

Những bàn án gần đài nhất được dành cho các vị cao quan danh sĩ, nhưng bình thường đa phần đều bỏ trống.

Lùi ra sau một chút là khu vực của Tứ đại gia tộc. Mỗi gia tộc chiếm một phương vị quanh đài, phân ngồi tại bốn hướng đông, nam, tây, bắc.

Phía sau nữa là người của bốn gia tộc mới nổi...

Còn những người như Phỉ Tiềm thì chỉ có thể ngồi ở phía ngoài hơn. Dẫu sao vẫn còn có chiếu để ngồi. Còn từ khu Đinh tự phòng trở ra phía sau, về cơ bản đều phải đứng nghe giảng. Ngoài cùng lại là các tử đệ hàn môn. Thường phải chờ người của biệt quán Tuân gia chiếm hết những vị trí đẹp phía trước rồi mới được mở cửa cho họ vào...

Người tuy đông nhưng lại vô cùng yên tĩnh.

Khác hẳn những lớp học công khai mà Phỉ Tiềm từng thấy ở hậu thế, tất cả đều lặng lẽ chờ đợi, không ai ồn ào náo nhiệt. Hoàn toàn không có cảnh giáo viên còn chưa tới mà phía dưới đã huyên náo như chợ.

Phỉ Tiềm ngồi chung một chiếu với Táo Chi và Ứng Du.

Hôm qua khi Phỉ Tiềm cùng Táo Chi vui đùa, dường như Ứng Du đi bái phỏng ai đó, mãi khuya mới quay về ngủ nghỉ, nên hai bên cũng chưa có dịp trò chuyện.

So ra thì Phỉ Tiềm và Táo Chi gần gũi hơn một chút. Một là tuổi tác tương đương, hai là sở thích cũng khá giống nhau...

Đều rất thích ăn.

Bỗng nhiên, Phỉ Tiềm nghe ngoài cửa vang lên tiếng trống "thùng thùng thùng".

Sau đó chừng nửa nén hương, lại có tiếng trống thứ hai.

"A, hiểu rồi."

Phỉ Tiềm lập tức nhận ra, thứ này chẳng khác gì chuông báo vào học ở hậu thế. Chắc đến hồi trống thứ ba vang lên thì cổng lớn sẽ đóng lại...

Quả nhiên, sau hồi trống thứ ba, Tuân gia liền đóng đại môn. Những ai tới muộn, không kịp vào trước đó, e là phải đứng ngoài.

Lại qua một lát, trong sân vang lên tiếng khánh lanh lảnh.

Không khí vốn đã yên tĩnh nay càng lặng hơn, gần như chỉ còn nghe thấy tiếng hô hấp...

Chỉ thấy một người đầu đội bác quan, thân mặc trường bào màu nguyệt bạch, bên ngoài khoác đại xưởng màu huyền, từng bước một chậm rãi tiến lên trong tiếng khánh, đi tới trước đài cao rồi cất bước lên trên.

Một số người ngồi phía trước hiển nhiên nhận ra người mới tới. Dường như điều đó nằm ngoài dự liệu của họ, khiến phía dưới xuất hiện chút xôn xao...

Các giám trường đứng ở bốn góc lập tức đồng thanh quát lớn:

— Giữ trật tự!

Lúc này đám xôn xao mới bị áp xuống.

Phỉ Tiềm không biết xảy ra chuyện gì, bèn khẽ chạm vào Táo Chi rồi dùng ánh mắt ra hiệu hỏi thăm.

Táo Chi lén chỉ người trên đài, rồi vẽ một chữ trên chiếu.

"... Hoặc?"

Phỉ Tiềm hơi ngẫm nghĩ.

Người trên đài tên là Tuân Hoặc?

Tuân gia có nhân vật này sao? Sao mình chẳng có ấn tượng gì?

Không đúng!

Điều Táo Chi viết hẳn là chữ "Úc".

Người chủ giảng hôm nay lại chính là Tuân Úc!

Lại là vị ngưu nhân này?

Với nhận thức của người hậu thế, Phỉ Tiềm đương nhiên biết Tuân Úc là nhân vật cực kỳ xuất sắc. Nhưng ở thời điểm hiện tại, Tuân Úc còn chưa nhận được lời đánh giá nổi tiếng của Tào Tháo: "Ngô chi Tử Phòng", cũng chưa lập nên công tích hiển hách nào đáng để người đời ca tụng.

Bởi vậy những người khác không tán đồng và coi trọng Tuân Úc như Phỉ Tiềm. Trước đó có chút xôn xao cũng chẳng phải chuyện lạ.

Tuân Úc ngồi xuống trên đài cao, mọi biểu cảm của đám người phía dưới đều lọt vào mắt hắn.

Có thể nói, buổi sơ giảng hôm nay giống như một thanh kiếm hai lưỡi.

Nếu thành công thì thanh danh đại chấn.

Nếu xuất hiện sai sót, đừng nói là danh tiếng, ngay cả vị trí gia chủ đời kế tiếp mà hôm qua Tuân Sảng nhắc đến cũng có thể biến thành "còn phải xem lại"...

Lần này Tuân Sảng giảng về 《Dịch》, vậy Tuân Úc tự nhiên cũng chỉ có thể giảng 《Dịch》. Bằng không sẽ thành chuyện nực cười.

Giống như hậu thế có một bậc đại sư quốc học tới giảng bài, lại để người mở màn đi giảng thứ hoàn toàn chẳng liên quan vậy.

Tuân Úc hít sâu một hơi, ra hiệu cho người hầu bên cạnh dựng một lá phướn vải trên đài.

Lá phướn nền trắng, trên đó dùng mực đen vẽ sáu nét ngang ngắn mà mạnh mẽ, xếp song song từ trên xuống dưới.

Tuân Úc cất giọng trong trẻo:

— Hôm nay giảng quẻ Càn.

— Càn giả, nguyên, hanh, lợi, trinh dã...

— Nguyên là khởi đầu. Hanh là thông đạt. Lợi là hòa hợp. Trinh là chính...

Sắc mặt Tuân Úc bình thản, giọng nói ổn định mà vang vọng.

Dù cách đài cao không gần, Phỉ Tiềm vẫn nghe rõ từng chữ.

Tuân Úc tiếp tục giảng:

— Nguyên giả, thiện chi trưởng dã. Hanh giả, gia chi hội dã. Lợi giả, nghĩa chi hòa dã. Trinh giả, sự chi cán dã.

— Thiện trưởng giả, túc dĩ trưởng nhân. Gia hội giả, túc dĩ hợp lễ. Nghĩa hòa giả, túc dĩ chế vật. Sự cán giả, túc dĩ phối tín...

Sau đó, Tuân Úc tiếp tục diễn giải ý nghĩa của "nguyên, hanh, lợi, trinh":

— Phàm những gì thành tượng nơi trời chính là nguyên, hanh, lợi, trinh. Thiên đạo vận chuyển bốn mùa để sinh thành vạn vật.

— Những gì thành hình nơi đất chính là nhân, lễ, nghĩa, trí.

— Nguyên là cái gốc của điều thiện, vì vậy tương ứng với nhân. Nhân chủ sinh trưởng mùa xuân, thuộc Mộc phương Đông.

— Hanh là sự hội tụ tốt đẹp, tương ứng với lễ. Lễ chủ dưỡng thành mùa hạ, thuộc Hỏa phương Nam.

— Lợi là điều hợp với vạn vật, tương ứng với nghĩa. Nghĩa chủ thành tựu mùa thu, thuộc Kim phương Tây.

— Trinh là nền tảng của sự việc, tương ứng với trí. Trí chủ tàng chứa mùa đông, thuộc Thủy phương Bắc.

— Hậu đức tải vật, ngũ hành tương sinh là công của Thổ. Thổ ở trung cung, điều hòa bốn mùa. Cũng như bậc quân chủ lấy vô vi mà giữ Hoàng Cực, từ đó cai quản thiên hạ.

— Thủy hỏa, kim mộc, chẳng thể thiếu thổ nâng đỡ. Nhân nghĩa lễ trí cũng chẳng thể thiếu quân chủ phát dương. Tín đã quy về quân, nên nói quẻ Càn trước mà không nói đến tín...

— Phàm bốn đức ấy đều là mỹ đức của bậc quân tử. Bởi vậy quẻ Càn đứng đầu các quẻ, mở ra cánh cửa minh đạo đạt nghĩa.

— Thể hiện được nhân thì biết quan sát sự biến hóa của vạn vật.

— Thuận theo thiên thời mà hành sự thì có thể lợi dân.

— Giữ chính nơi công việc thì có thể ổn định phong tục.

— Loạn thì bại lễ, giáo hóa tất suy.

— Nghịch thời thì công lao khó thành.

— Dụng sai thì việc hỏng.

— Mất chính thì quan tất bại.

— Tứ đức là điều Văn Vương nhờ đó mà hưng thịnh. Bốn lỗi ấy là nguyên do khiến Trụ Vương mất nước.

Lời này vừa dứt, phía dưới lập tức vang lên một trận xôn xao.

Dịch Kinh thực chất là một cuốn sách giảng đạo lý.

Còn thuật bói toán thì vào thời Tam Quốc vẫn cực kỳ thịnh hành.

Nói theo cách dễ hiểu, cũng giống như âm nhạc phổ biến ở hậu thế. Nếu là người thời thượng mà không biết ngâm nga vài câu liên quan, ngược lại còn thấy ngại khi ra ngoài gặp người khác.

Tác giả cầu phiếu đề cử, cầu sưu tầm.

Cảm tạ thư hữu cs09 đã ủng hộ và yêu mến.

(Hết chương)