Thứ 80 chương Văn nhược Tứ Đức

Chương 80: Văn Nhược và Bốn Đức

Thế nào gọi là lời nói phản ánh tâm ý? Phần giảng giải lần này của Tuân Úc chính là mượn việc diễn giải 《Dịch》 để bày tỏ chí hướng của bản thân cùng những đạo lý mà hắn theo đuổi!

Tuân Úc có tính sáng tạo khi đưa Ngũ Hành dung hợp vào bốn đức Nguyên, Hanh, Lợi, Trinh, đồng thời trao cho chúng tầng ý nghĩa sâu sắc hơn, rồi mở rộng tới mỹ đức của bậc quân tử. Hắn cho rằng chỉ những ai hành xử theo những tiêu chuẩn ấy mới xứng được gọi là quân tử.

Đồng thời, hắn cũng nêu ra sứ mệnh của quân tử là: hóa vật, thuận thiên, lợi dân, định tục. Cuối cùng lại lấy Văn Vương và Trụ Vương nhà Thương để ngầm luận bàn chuyện triều chính, cho rằng chỉ có quân chủ sở hữu bốn đức mới có thể khiến quốc gia hưng thịnh, còn kẻ không có bốn đức tất sẽ đi đến suy vong.

Lúc này, Tuân Úc giống như một thanh bảo kiếm vừa rời khỏi vỏ, phô bày hết thảy phong mang của mình...

Bên dưới đài lập tức xôn xao.

Thứ nhất là vì những luận điểm của Tuân Úc quá mới mẻ, hơn nữa còn trực chỉ triều chính, mang tính nhắm đích rất rõ ràng. Mặt khác, sự tương phản giữa Tuân Úc hiện tại với những biểu hiện trước đây quá lớn, khiến rất nhiều người không dám tin.

Bởi vì khi còn trẻ, phụ thân của Tuân Úc là Tuân Cổn kiêng dè thế lực hoạn quan, nên đã để Tuân Úc cưới con gái của Trung Thường Thị Đường Hành làm chính thất.

Là chính thất chứ không phải thiếp.

Ở thời Hán, nếu nam chủ nhân không có mặt ở nhà, thê tử có thể thay mặt quản lý gia sự, thậm chí nắm quyền quyết định đối với gia nhân và tài sản trong nhà. Nhưng thiếp thì chỉ như vật phụ thuộc, gần như không có địa vị gì đáng kể.

Nếu chuyện này rơi vào người khác, đặc biệt là những kẻ vẫn tự nhận mình là thanh lưu, thì tuyệt đối không thể chấp nhận được.

Đùa sao?

Kết thân với hoạn quan, chẳng lẽ không cần thanh danh cả đời nữa sao?

Theo lẽ thường, Tuân Úc phải kết thân với những sĩ tộc thanh lưu cùng tầng lớp mới đúng. Sao có thể đưa con gái của một hoạn quan vào cửa nhà mình được?

Thế nhưng Tuân Úc lại cứ lặng lẽ nhẫn nhịn mà cưới nàng.

Người ta vừa thở dài vì sự thiển cận của Tuân Cổn, cho rằng ông không chỉ làm tổn hại thanh danh bản thân mà còn liên lụy cả Tuân Úc, đồng thời cũng cho rằng Tuân Úc chỉ là một kẻ nhu nhược của Nho gia, khó mà làm nên việc lớn.

Không ngờ hôm nay, trên đài cao, Tuân Úc chẳng những không hề có vẻ e dè, trái lại còn nói ra những lời khiến người ta kinh ngạc như vậy...

Chỉ có Phỉ Tiềm là không thấy quá bất ngờ.

Dù sao theo lịch sử mà hắn biết, Tuân Úc quả thật đúng như những gì đang nói hôm nay: luôn hành sự theo bốn đức của quân tử. Về sau khi Tào Tháo manh nha ý định thay thế Hán Hiến Đế, Tuân Úc đã bày tỏ thái độ phản đối rất rõ ràng, cuối cùng mới bị Tào Tháo loại bỏ trực tiếp hoặc gián tiếp...

Một quân tử thực sự có càn khôn trong lòng.

Sau khi thấy biểu hiện của Tuân Úc, trong lòng Phỉ Tiềm liền dán cho hắn một nhãn hiệu như vậy.

Dĩ nhiên, cũng có người không nghĩ như thế.

Có người cảm thấy lời lẽ của Tuân Úc hôm nay có phần cố ý gây chú ý.

Một lão giả đứng dậy, chắp tay thi lễ rồi cao giọng nói:

“Càn giả, thiên kiện dã. Sức người có hạn, mà trời vận hành vô cùng vô tận. Chỉ có thánh nhân mới có thể noi theo. Văn Vương khéo dùng đạo của trời, Trụ Vương lại bắt chước cái hình của trời. Đó vốn là vì thiên đạo biến hóa vô thường, ứng biến vô cùng. Trời không thể dùng danh nghĩa con người mà định nghĩa! Vậy thì lấy đâu ra thuyết bốn đức?”

Mọi người nhìn kỹ, hóa ra người lên tiếng là Tuân Uông, em trai của Tuân Sảng, người được gọi là “Đệ Ngũ Long” của Tuân gia.

Vốn dĩ người được sắp xếp giảng sơ giảng hôm nay là Tuân Uông.

Xét về bối phận, ông là thúc phụ của Tuân Úc. Xét về tư lịch, ông cũng là người dốc tâm nghiên cứu kinh học nhiều năm.

Không ngờ phút chót lại bị Tuân Úc thay thế.

Tuy đây là quyết định của gia chủ Tuân Sảng, nhưng trong lòng ông vẫn cảm thấy không thoải mái, bởi vậy là người đầu tiên đứng ra bắt bẻ.

Hơn nữa, những điều Tuân Uông nói cũng khá phù hợp với tư tưởng Nho gia đương thời.

Đại ý là: con người không thể theo kịp sự biến hóa của thiên đạo. Chỉ có thánh nhân, cũng chính là thiên tử, mới có khả năng thuận theo sự biến đổi ấy.

Văn Vương thành công vì hiểu được ý nghĩa chân chính của thiên đạo và làm theo công dụng của nó. Trụ Vương thất bại vì chỉ bắt chước bề ngoài mà không lĩnh hội được tinh thần của thiên đạo.

Thiên đạo luôn biến đổi không ngừng. Thiên tử và bách tính nên thuận theo thiên đạo, chứ không phải đặt ra đủ loại khuôn phép để ràng buộc thiên đạo.

Vậy thì còn đâu cái gọi là thuyết bốn đức?

Dù sao trong quan niệm Nho gia, thiên tử là người đại diện cho trời.

Dù là Văn Vương hay Trụ Vương đều là thiên tử.

Khác biệt duy nhất nằm ở chỗ họ có lĩnh hội được thiên ý hay không, có hiểu được đạo tự nhiên hay không.

Nếu không hiểu mà chỉ học cái vỏ bên ngoài, ông trời tự khắc sẽ đổi người.

Bởi vậy, trong mắt những người thuộc thế hệ trước như Tuân Uông, việc Tuân Úc đặt ra yêu cầu bốn đức cho thiên tử chẳng khác nào muốn áp thêm ràng buộc lên trời, hết sức hoang đường.

Lời vừa dứt, lập tức có không ít tiếng phụ họa vang lên.

Rõ ràng vẫn có rất nhiều người tán thành cách nói của Tuân Uông.

Trên đài, Tuân Úc cũng chắp tay đáp lễ Tuân Uông.

Hắn gần như không hề ngừng lại, lập tức tiếp lời:

“Phu thiên chi thánh, chí thành vô tức, bất khả tượng kỳ hình, chỉ khả ngộ kỳ dụng. Cho nên trong quẻ Càn, mỗi hào đều an vị đúng chỗ của mình. Quân tử trên thì xét thiên dụng, dưới thì quan thiên thể, mỗi lời nói, mỗi hành động đều lấy bốn đức làm chuẩn tắc. Tịch dịch nhược lệ, sở hành vô cữu.”

Ý của hắn là:

Trời cao thần thánh, không thể bắt chước hình dạng của trời, chỉ có thể lĩnh hội dụng ý của trời.

Bởi vậy, mỗi hào trong quẻ Càn đều có vị trí riêng.

Quân tử cũng vậy. Phải hiểu được dụng ý của trời rồi mới vận hành thiên hạ vạn vật theo đúng đạo lý ấy.

Thuyết bốn đức mà hắn đề xuất chính là để cho quân tử có một tiêu chuẩn tự cảnh tỉnh bản thân, luôn chú ý đến lời nói và hành vi của mình, từ đó tránh phạm sai lầm.

Chỉ bằng vài câu, Tuân Úc đã rất khéo léo chuyển hóa luận điểm của Tuân Uông.

Từ chỗ “ngông cuồng đặt yêu cầu cho thiên đạo”, hắn biến nó thành “lấy bốn đức làm chuẩn tắc để quân tử tự răn mình”.

Như vậy tự nhiên phù hợp với đại nghĩa của Nho gia, cũng khiến Tuân Uông không còn lý do tiếp tục công kích.

Tuân Uông hừ lạnh một tiếng. Thấy không tìm được sơ hở nào, ông đành ngồi xuống.

Lúc này, Tuân Sảng không hề đi vào hội trường mà chỉ đứng ngoài cửa lặng lẽ lắng nghe.

Nghe tới đây, ông mỉm cười, quay người rời đi.

Quả nhiên lựa chọn Tuân Úc là không sai.

Một khi Tuân Úc đã trấn được cục diện, vậy cũng không cần lo lắng thêm nữa.

Trong hội trường, Phỉ Tiềm nhìn Táo Chi bên cạnh nghe đến mê mẩn, vẻ mặt đầy sùng bái.

Còn bản thân hắn thì chỉ nghe chứ không hiểu bao nhiêu, trong lòng vô cùng phiền muộn.

Nhưng dù vậy, hắn vẫn hiểu rõ rằng cuộc sơ giảng hôm nay đồng nghĩa với việc Tuân Úc sẽ trở thành tâm điểm bàn luận của toàn bộ sĩ tộc.

Danh vọng lần này chắc chắn sẽ tăng vọt.

Ôi...

Khi nào mình mới có thể tăng danh vọng như thế đây?

Sao cứ phải giảng Kinh Dịch chứ?

Giảng chút gì đó tương tự học thuyết hiện đại chẳng phải tốt hơn sao? Dầu gì năm xưa vì đủ điểm qua môn, hắn cũng từng cắn răng học thuộc không ít...

Nếu không thì nói về những thứ như hình nhi thượng, hình nhi hạ, mâu thuẫn đối lập thống nhất gì đó cũng được mà.

Ít nhất mấy thứ học được từ Hegel hay Marx còn có thể mang ra khoe đôi chút...

Phỉ Tiềm đang nghĩ ngợi thì bỗng nhiên biến sắc.

Khoan đã!

Tuân Úc nói lâu như vậy rồi, rốt cuộc lát nữa có nghỉ giữa giờ không?

Sáng nay hắn uống liền hai bát cháo kê.

Bây giờ toàn bộ đều đang muốn đi xuống phía dưới rồi.

Tình hình không ổn a...

Tuân Úc tuân theo bốn đức, cuối cùng cũng vì bốn đức mà mất mạng.

Nếu đến địa vị của hắn khi ấy mà chịu không phản đối việc Tào Tháo xưng đế, Tào Tháo chưa chắc đã động tới hắn.

Đáng tiếc, trong lòng hắn có một cửa ải không thể vượt qua.

Người thời cổ đại, thật ra rất coi trọng lời thề.

Một khi đã lập thệ, cả đời cũng không đổi.

Nào giống bây giờ.

Đừng nói dân thường, ngay cả triều đình cũng có khi trở mặt nhanh như lật sách.

Còn có người hôm qua nói thế này, hôm nay lại nói thế khác.

Tác giả-kun cầu phiếu đề cử, cầu sưu tầm.

(Hết chương)