Thứ 155 chương Quyển hai Thâm tình Năm mươi sáu Đại trang viên

Chương 155: Quyển Hai - Thâm Tình Năm Mươi Sáu: Đại Trang Viên

Ngày hai mươi chín tháng tư, các hộ được Trần Gia Ổ chiêu mộ gồm thợ rèn, thợ dệt, thợ gốm, thợ nấu rượu, trà nông, thợ làm giấy, dược nông, ngư hộ, người trồng cây ăn quả, thợ mộc và thương nhân, tổng cộng mười hai hộ ấm đều đã được tuyển định. Ngoài ra còn có tám hộ ấm thuộc bốn lầu Đông, Nam, Tây, Bắc, tất cả hai mươi hộ được ghi vào hộ tịch của Trần thị Tiền Đường.

Hai mươi hộ ấm này để lại điền sản cũ cho con cháu đã lập gia thất, rồi mang theo thê tử, con nhỏ cùng chút đồ dùng sinh hoạt đơn giản đến Trần Gia Ổ, nương nhờ dưới trướng Trần thị, dựa vào tay nghề của mình để mưu cầu cuộc sống yên ổn. Gia tộc Trần thị sẽ căn cứ vào năng lực và thành tích của các hộ ấm ấy, cuối năm ban thưởng tiền lụa nhiều ít khác nhau. Mọi chi tiêu thường ngày đều do Trần thị gánh vác. Bởi vậy, một khi trở thành hộ ấm của Trần thị thì coi như cuộc sống sau này đã có bảo đảm, điều cần làm chỉ là thể hiện tay nghề của mình, tận tâm tận lực mà thôi.

Trần thị Tiền Đường vốn chưa thể xem là giàu có, điền sản của tộc chỉ vẻn vẹn mấy khoảnh. Mười hai khoảnh tộc điền mới được phân cấp lần này còn chưa thấy thu hoạch, nay lại thêm mười hai hộ ấm. Phải xây nhà cho họ ở, phải cấp đủ nông cụ tương ứng, tất cả đều do tông tộc Trần thị gánh chịu. Người phụ trách quản lý tộc sản như Trần Mãn nhất thời cảm thấy giật gấu vá vai.

Lão tộc trưởng Trần Hàm dẫn đầu quyên hai mươi lượng vàng làm chi dùng cho gia tộc. Mẫu thân kế của Trần Mô là Chu thị cũng góp hai mươi lượng vàng. Ngay cả Trần Mãn vốn nổi tiếng keo kiệt cũng hiếm khi hào phóng một phen, góp mười vạn tiền, tương đương mười sáu lượng vàng.

Trần Mãn tuy hay tính toán chi ly nhưng cũng không phải không có mắt nhìn. Ông biết gia tộc đang trên đà hưng thịnh, chút tiền ấy đáng để bỏ ra. Hơn nữa, phần đại lễ của Trử thị khiến mỗi lầu trong bốn lầu đều được chia ba khoảnh đất, tám khoảnh còn lại nhập vào tộc điền. Trần thị nhập sĩ tịch mới chỉ hơn một tháng, riêng nhà Trần Mãn ở Bắc Lâu đã tăng thêm năm khoảnh ruộng tốt. Năm khoảnh tức năm trăm mẫu, trong khi trước đây cả nhà ông tổng cộng cũng chỉ có bốn khoảnh đất. Nay đã gần mười khoảnh, chưa kể còn có phần trong điền sản chung của gia tộc. Mỗi khi nghĩ đến việc ấy, Trần Mãn ngay cả trong mơ cũng bật cười.

Tây Lâu vốn giàu nhất trong bốn lầu, dĩ nhiên không thể không góp tiền. Trần Thao Chi tìm Tiểu Thiền hỏi chuyện quyên góp. Tiểu Thiền tính toán hồi lâu rồi nói:

“Tiểu lang quân, Tây Lâu chúng ta cũng góp hai mươi lượng vàng nhé?”

Trần Thao Chi cười nói:

“Tiểu Thiền tỷ tỷ keo kiệt quá. Điền sản của Tây Lâu còn nhiều hơn tổng cộng ba lầu còn lại, chỉ góp hai mươi lượng vàng thì sẽ bị Lục bá phụ cười mất.”

Đinh Ấu Vi ở bên cười nói:

“Tiểu Thiền đâu phải nhỏ mọn. Nàng đang giúp tiểu lang quân quán xuyến gia đình đấy. Có Tiểu Thiền ở đây, ta được nhàn nhã hơn nhiều.”

Tiểu Thiền đỏ mặt, nói:

“Vậy... góp hai mươi lăm lượng đi.”

Trần Thao Chi biết tang lễ của mẫu thân năm ngoái đã hao tốn không ít tiền lụa. Mẫu thân lúc lâm chung còn dặn phải giản táng. Nếu thật sự mai táng linh đình thì gia sản cũng gần như cạn sạch. Bà luôn lo nghĩ cho con cháu đời sau, bèn hỏi:

“Tây Lâu chúng ta chỉ còn ngần ấy tiền thôi sao?”

Tiểu Thiền đáp:

“Tiền vẫn còn, nhưng trừ khoản kia không thể động đến ra thì số còn lại cũng chẳng được bao nhiêu. Quyên hai mươi lăm lượng đã khá nặng rồi.”

Trần Thao Chi ngạc nhiên hỏi:

“Khoản tiền gì mà ta không biết?”

Tiểu Thiền nói:

“Có năm cân vàng. Đó là số vàng lão chủ mẫu nhiều năm dành dụm từng chút một, nói là để lại cho tiểu lang quân cưới vợ. Ngoài việc ấy ra thì không được sử dụng. Chuyện này chỉ có ta với Anh Cô biết. Sau khi nương tử trở về, ta cũng đã nói cho nương tử biết.”

Đôi mắt đẹp của Đinh Ấu Vi rưng rưng, khẽ gọi:

“A Cô...”

Nàng vẫn luôn day dứt vì không thể phụng dưỡng A Cô đến cuối đời.

Mẫu thân tuy đã không còn, nhưng tình mẫu tử vẫn còn mãi trong lòng mọi người, như ánh sáng nhật nguyệt tinh thần vẫn vĩnh viễn soi rọi thế gian.

Trần Thao Chi trầm mặc một lúc rồi nói:

“Trong tộc đang cần xây nhà cửa cho các hộ ấm. Tây Lâu cũng nên góp một phần sức lực. Nếu mẫu thân còn tại thế, hẳn cũng sẽ làm như vậy. Chúng ta quyên hai cân vàng, tức ba mươi hai lượng đi. Bây giờ Tây Lâu lại có thêm năm khoảnh ruộng tốt. Mỗi năm sẽ tăng thêm không ít thu nhập. Đến lúc đó bù lại số vàng ấy cũng chưa muộn.”

Tiểu Thiền tuy không mấy tình nguyện nhưng tiểu lang quân đã quyết định như vậy, nàng cũng không dám trái ý.

Đinh Ấu Vi nói:

“Ta cũng góp thêm bốn lượng vàng. Đây là tiền trang sức của ta.”

Trần Thao Chi nói:

“Tẩu tử đã là người của Tây Lâu Trần thị, hà tất còn phải góp riêng?”

Đinh Ấu Vi cười:

“Vậy thì gộp chung lại, Tây Lâu Trần thị tổng cộng góp ba mươi sáu lượng vàng. Dù sao số vàng đó ta giữ lại cũng chưa dùng đến việc gì.”

Trần Thao Chi nói:

“Tẩu tử thật tốt.”

Đinh Ấu Vi mỉm cười:

“Tẩu tử chẳng phải cũng là người của Tây Lâu Trần thị sao, còn khách sáo gì nữa.”

Như vậy, bốn lầu tổng cộng quyên được gần trăm lượng vàng, trị giá khoảng sáu mươi vạn tiền. Cộng thêm hơn ba mươi vạn tiền tích lũy từ tộc sản, tổng cộng gần một triệu tiền.

Sau khi thương nghị với các trưởng bối trong tộc, Trần Thao Chi định ra một kế hoạch dài hạn sáu năm. Hắn muốn mở rộng Trần Gia Ổ thành đại trang viên hạng nhất ở Tiền Đường, thậm chí cả Ngô Quận.

Trang viên sẽ kéo dài dọc bờ nam sông Tiền Đường về phía bắc, hướng tây bắc vươn tới tận bờ Minh Thánh Hồ; phía đông và nam sẽ bao trùm cả Cửu Diệu Sơn cùng Ngọc Hoàng Sơn. Quy mô to lớn như vậy dĩ nhiên không thể xây tường bao kín hết, chỉ cần dựng hàng rào gỗ và cổng chắn ở các ngả đường là đủ.

Trong trang viên, ngoài việc trồng lúa, đay, lúa mạch và kê, còn phải phát triển các ngành luyện rèn, nuôi tằm, dệt vải, làm gốm, nấu rượu, nuôi cá, chế trà, làm giấy, trồng dược liệu và cây ăn quả. Những sản nghiệp ấy, sau khi đáp ứng nhu cầu nội bộ trang viên, phần dư sẽ do các hộ ấm chuyên trách vận chuyển ra ngoài buôn bán, thu về lợi ích lớn hơn.

Tất nhiên, những việc đó không thể một sớm một chiều hoàn thành. Với tài lực hiện nay, Trần thị Tiền Đường cũng chưa đủ sức triển khai toàn diện. Nhưng chỉ cần từng bước thực hiện theo quy hoạch, tất cả đều có thể trở thành hiện thực.

Tộc nhân Trần thị ai nấy đều tràn đầy lòng tin. Sau khi nhập sĩ tịch, gia tộc thay đổi gần như thoát thai hoán cốt. Đã có Trần Thao Chi với tầm nhìn xa như vậy đứng ra trù hoạch, chỉ mấy tháng ngắn ngủi mà diện mạo gia tộc đã đổi khác hoàn toàn. Một sĩ tộc mới nổi luôn mang đầy sinh khí.

Con em trẻ tuổi của Trần thị đều ôm sách thi thư ngày đêm khổ học. Bởi năm sau là năm Quận Trung Chính khảo sát hiền tài ba năm một lần. Tử đệ Trần thị có thể lấy thân phận sĩ tộc tham gia nhã tập Tề Vân Sơn vào tháng chín năm sau như các gia tộc Chu, Cố, Phạm, Đỗ, Đinh.

Tuy nhiên, trong lớp con cháu trẻ tuổi của Trần thị, ngoài Trần Thượng còn khá tinh thông Nho học, thì Trần Mô và Trần Đàm cũng chỉ mới thông hiểu Mao Thi và Luận Ngữ. So với Tông Chi và Nhuận nhi vẫn còn kém một đoạn. Tông Chi và Nhuận nhi dưới sự chỉ dạy của mẫu thân cùng Sửu thúc đã bắt đầu học bản chú giải Lão Tử và Trang Tử của Vương Bật.

Còn hai con trai của Trần Mãn là Trần Tố và Trần Hồi thì chỉ miễn cưỡng đọc thông Luận Ngữ. Hai người đều đã quá hai mươi tuổi, lấy vợ sinh con cả rồi, nay bắt họ chuyên tâm đọc sách quả thực quá khó. Bởi vậy Trần Mãn vô cùng hối hận vì trước kia từng cho rằng đọc sách không có tiền đồ.

Trần Hàm an ủi:

“Lục đệ, một gia tộc không thể người nào cũng bước lên hoạn lộ. Lấy Tạ thị ở Trần Quận làm ví dụ, Tạ An Thạch đại tài như thế chẳng phải cũng từng ở phía sau màn sao? Về sau bất đắc dĩ mới ra giúp đời. Lục đệ cùng hai cháu Tố, Hồi quản lý sản nghiệp cho gia tộc cũng là việc vô cùng quan trọng, chính là nền tảng để Trần thị lập tộc.”

Trần Mãn gật đầu đồng ý. Hơn nữa hai con trai ông vốn không thích đọc sách, lại thích quản lý điền sản hơn, cảm thấy làm một phú ông trong đại trang viên cũng chẳng phải chuyện xấu.

Từ tháng năm trở đi, khu vực Trần Gia Ổ bắt đầu xây dựng rầm rộ. Mọi việc đều được tiến hành đâu vào đấy. Ngoài những công tượng cần thiết ra, phần lớn công việc khác đều do tá điền Trần thị chủ động đảm nhận.

Ảnh hưởng từ mẫu thân của Trần Thao Chi khiến Trần thị trước nay đối xử khá khoan hậu với tá điền, nên đa số đều biết cảm ân. Sau khi nhập sĩ tịch, Trần thị lại được cấp thêm bốn mươi khoảnh đất, cần tuyển thêm bốn mươi hộ tá điền.

Sau khi Lỗ thị và Trử thị suy tàn, rất nhiều lưu dân và tá điền từng phụ thuộc vào hai nhà ấy đều đổ dồn sang Trần thị. Không ít nông dân tự canh vì đứng trước nguy cơ phá sản đã bán đất cho Trần thị rồi trở thành nông hộ làm thuê.

Điều đáng nói là Trần thị lúc ấy không đủ tiền mua hết số đất đó, nên nhiều người chủ động cho Trần thị nợ trước. Họ chỉ mong được Trần thị bảo hộ để có thể yên ổn làm ăn sinh sống.

Vì thế xuất hiện một hiện tượng kỳ lạ: trong thời gian ngắn, Trần thị Tiền Đường thâu tóm thêm hơn mười khoảnh đất nhưng đồng thời lại nợ các nông hộ hơn một triệu tiền, đúng là nợ nần chồng chất.

Trần Mãn từng nghĩ theo thông lệ của các sĩ tộc khác, thu nhận lưu dân không ghi danh vào sổ sách quan phủ thì sẽ tiết kiệm được một khoản thuế rất lớn. Nhưng Trần Thao Chi kiên quyết phản đối. Thu nhận lưu dân thì có thể, nhưng nhất định phải đăng ký hộ tịch đầy đủ tại huyện nha. Thuế phải nộp thì nộp, lao dịch phải làm thì làm, tuyệt đối không được trốn tránh.

Trần Thao Chi còn đề nghị Đinh thị và Lưu Gia Bảo từng bước đăng ký hộ tịch cho các hộ ẩn trong trang viên. Hắn mơ hồ nhớ rằng chỉ khoảng hai năm sau sẽ diễn ra một cuộc đại kiểm kê hộ tịch trên toàn quốc do Hoàn Ôn thúc đẩy.

Khi ấy Đông Tấn sẽ kiểm kê các châu huyện, nghiêm cấm hộ ẩn, lưu dân và kiều dân ngoài sổ sách, bắt toàn bộ phải nhập tịch. Rất nhiều đại tộc bị buộc giao nộp hàng vạn hộ ẩn, không ít sĩ tộc hạng dưới còn bị tịch biên gia sản. Đó chính là sự kiện nổi tiếng trong lịch sử mang tên “Hoàn Ôn Canh Tuất Thổ Đoạn”.

Điều khiến Trần Thao Chi hơi nghi hoặc là năm nay mới là năm thứ tư niên hiệu Thăng Bình, can chi Canh Thân. Từ nay đến năm Canh Tuất kế tiếp còn năm mươi năm nữa. Hoàn Ôn tuổi đã gần năm mươi, sao có thể sống thêm năm mươi năm để chủ trì cuộc đại kiểm tịch ấy?

Theo tiến trình lịch sử, năm mươi năm sau Lưu Dụ đã nắm trọn đại quyền, chuẩn bị ép Tấn đế nhường ngôi rồi. Bởi thế, Trần Thao Chi suy đoán chữ “Canh Tuất” kia hẳn là chỉ tháng hoặc ngày nào đó chứ không phải năm Canh Tuất.

Ngày mười tám tháng sáu là sinh nhật của Tông Chi. Trần Thao Chi đã vẽ cho đệ ấy một bức chân dung, chính là dáng vẻ Tông Chi đang cầm bút tập viết theo mẫu. Bức họa vừa nghiêm chỉnh lại vừa đáng yêu.

Ngoài ra hắn còn tặng Tông Chi bản thác của bia Tào Nga do Vương Hi Chi viết, được sao từ miếu Tào Nga. Tông Chi thích nhất thư pháp hành khải của Vương Hi Chi.

Cuối tháng bảy, văn thư của Lại bộ, Từ bộ và Ty Gia phả được đưa đến Tiền Đường. Gia chủ họ Trử là Chử Kiệm, vốn giữ chức lục phẩm Thừa lang, bị biếm làm thứ dân. Trử thị bị xóa khỏi sĩ tịch. Hai mươi khoảnh quan điền được ban trước đó cũng bị thu hồi.

Các hộ ấm tan tác khắp nơi. Lưu dân và hộ ẩn từng nương nhờ Trử thị bị các sĩ tộc khác ở Tiền Đường thu nhận. Điền sản của Trử thị chớp mắt đã mất hơn nửa.

Tuy Trử thị vô cùng phẫn hận nhưng nay không quan không chức, lại đã thành thứ tộc, làm gì còn tư cách đối đầu với Trần thị. Họ chỉ có thể nuốt hận im tiếng mà thôi.

Đầu năm, Trần Mô và Trần Đàm vốn định tới Ngô Quận theo học dưới môn Từ Tảo. Nhưng vì mẫu thân của Trần Thao Chi qua đời nên việc ấy bị trì hoãn. Nay công việc trong tộc đã ổn định, thời gian chịu tang chín tháng cũng đã hết. Hai người liền cùng nhau đến thảo đường họ Từ dưới chân núi Sư Tử ở Ngô Quận cầu học, dốc lòng dùi mài để chuẩn bị cho nhã tập Tề Vân Sơn năm sau.

Theo tin tức truyền từ Ngô Quận về, Lục Nạp đã nhận chiếu triệu của triều đình, tới Kiến Khang nhậm chức Tả Dân Thượng thư, một chức vị quyền trọng. Mà ngày mùng tám tháng tám cũng là sinh nhật mười bảy tuổi của Lục Uẩn Nhụy, ngày ấy cũng đã gần kề.

(Chương này hết)