Thứ 71 chương Hán đại cơ thạch

Chương 71: Cơ thạch của thời Hán

Việc bảo vệ môi trường sinh thái dưới thời Hán được thực hiện khá tốt. Ít nhất cũng không giống hậu thế, nơi đâu cũng thấy rừng cây bị chặt phá, còn các khu thương nghiệp, thủ công nghiệp bỏ hoang thì trống trải, chẳng rõ dùng vào việc gì.

Chỉ là cảnh quan nguyên sinh như thế này khiến Phỉ Tiềm có phần không quen.

Đi trên quan đạo thì còn đỡ, nhưng chỉ cần rời khỏi quan đạo chừng hai trăm bước, xung quanh cơ bản đều là cỏ dại um tùm. May mà theo tiêu chuẩn thời Hán, quan đạo phải rộng ít nhất một trượng, nên không thể mở trong rừng sâu, phần lớn đều chọn những khu đất tương đối bằng phẳng, rộng rãi. Nếu không, với cảnh sơn cao lâm mật thế này, Phỉ Tiềm thật lo sẽ có ai đó bất ngờ nhảy ra quát lớn:

“Đường này do ta mở, cây này do ta trồng...”

Khi vừa rời Lạc Dương, người qua lại trên đường còn khá đông, xe ngựa nối đuôi nhau, có lúc còn ùn lại một chỗ.

Nhưng theo quãng đường càng lúc càng xa, người và xe ngựa cũng dần ít đi. Có khi nửa ngày trời cũng chẳng gặp lấy một bóng người.

Mặt đường quan đạo được lát đá xanh, do quan phủ chuyên cử người tu sửa bảo dưỡng. Vì vậy dù không thật bằng phẳng, nhưng so với con đường đất bên cạnh thì vẫn tốt hơn rất nhiều.

Lạc Dương nằm giữa vùng Trung Nguyên phì nhiêu. Hai bên quan đạo phần lớn đã được khai khẩn thành ruộng đồng, trồng chủ yếu lúa mạch và kê. Lúc này đã vào cuối thu, hoa màu cơ bản đều thu hoạch xong, trong ruộng chỉ còn lại những gốc rạ trơ trụi.

Phỉ Tiềm ngồi xe quá lâu, toàn thân bị xóc đến ê ẩm, liền xuống xe đi bộ một đoạn cho giãn gân cốt.

Thời Hán chưa có cao su. Bánh xe ngựa bằng gỗ để tăng độ bền và chống mài mòn còn được bọc thêm một vòng đai sắt bên ngoài. Loại bánh xe ấy lăn trên mặt đá thì người ngồi trong xe quả thực chẳng dễ chịu chút nào.

Ở gần Lạc Dương còn khá hơn. Dù sao cũng là quốc đô, đường sá tương đối bằng phẳng. Tuy có rung lắc nhưng vẫn trong mức chấp nhận được. Còn đi xa hơn thì...

Ha ha.

Những nhà giàu có thường trải da thú hoặc các vật liệu mềm trong xe để giảm bớt sự xóc nảy trên đường. Nhưng Phỉ Tiềm chưa xa xỉ tới mức ấy, chỉ dùng loại đệm vải bông gai mà đa số người sử dụng, nên hiệu quả cũng có hạn. Ngồi lâu vẫn bị xóc đến khó chịu.

Phỉ Tiềm vừa đi vừa ngắm ruộng đồng hai bên đường, bỗng nghĩ tới một vấn đề, quay sang hỏi Trương Chiêu:

“Ruộng đất nơi này bình thường một mẫu thu được bao nhiêu?”

Trương Chiêu nhìn qua rồi đáp:

“Phỉ lang quân, chuyện này ta cũng không rõ lắm. Ta chỉ biết ở quê ta, một mẫu đất quanh năm thu được chừng ba thạch kê. Năm được mùa thì nhiều hơn đôi chút, còn gặp năm mất mùa thì có khi chỉ thu được hơn một thạch.”

“Ba thạch sao?”

Phỉ Tiềm thầm tính toán một chút, cảm thấy quả thực không nhiều.

Đơn vị đo lường thời Hán cực kỳ phức tạp. Chỉ riêng “thạch” đã chia ra đại thạch, tiểu thạch, ngoài ra còn có các đơn vị như chung, phủ, hộc, đấu, hợp, thăng...

Hơn nữa, triều đình thời ấy vẫn chưa nhận ra sự khác biệt đơn vị đo lường giữa các địa phương sẽ gây ra bao nhiêu phiền toái, cũng không yêu cầu thống nhất khí cụ đo lường. Vì vậy việc tính toán thường chỉ mang tính ước lượng.

Theo suy đoán của Phỉ Tiềm, “thạch” mà Trương Chiêu nói hẳn là đơn vị quân dụng. Nếu quy đổi theo khái niệm hậu thế thì một mẫu thu khoảng ba thạch, tương đương chừng 270 đến 280 cân.

Mà sản lượng khoảng 280 cân trên một mẫu đất thực sự là rất thấp.

Lấy ví dụ đơn giản, theo những gì Phỉ Tiềm biết, triều đình tính khẩu phần lương thực theo các hạng nhân khẩu khác nhau: đại nam, đại nữ, sử nam, sử nữ, vị sử nam, vị sử nữ.

“Đại” nghĩa là người trưởng thành. Cổ đại lấy mười sáu tuổi trở lên làm chuẩn thành niên.

“Sử” là người đã có thể lao động.

“Vị sử” là trẻ em chưa thể lao động.

Trong đó:

Đại nam là lao động chính, mỗi tháng ăn 1 thạch 8 đấu.

Đại nữ và sử nam thuộc bậc thứ hai, mỗi tháng ăn 1 thạch 3 đấu.

Sử nữ và vị sử nam thuộc bậc thứ ba, mỗi tháng ăn 1 thạch.

Cuối cùng là vị sử nữ, mỗi tháng ăn 7 đấu.

Nếu tính bình quân một hộ ba thế hệ cùng chung sống, mỗi thế hệ hai người, tức ông bà, cha mẹ và một đôi con trai con gái, thì một gia đình một tháng phải tiêu thụ khoảng 9 thạch lương thực.

Mà một mẫu đất một năm chỉ thu khoảng 3 thạch.

Nói cách khác, chỉ riêng khẩu phần ăn cả năm của gia đình đó đã cần tới 36 mẫu ruộng mới đủ.

Nếu cộng thêm tô thuế, lao dịch cùng các loại khoản thu khác, thì một nông dân thời Hán muốn không rơi vào cảnh khốn khó, điều kiện tối thiểu phải sở hữu khoảng năm mươi mẫu ruộng.

Mà đó mới chỉ là chuyện ăn uống, chưa tính những nhu cầu khác, cũng chưa được phép có người mắc bệnh...

Phỉ Tiềm lắc đầu.

Bất kể cổ đại hay hậu thế, bệnh tật từ trước đến nay vẫn luôn là thứ đáng sợ nhất đối với tầng lớp dân chúng nghèo khổ.

Mà chính những người ở tầng lớp thấp nhất ấy lại là những người dễ sinh bệnh nhất...

Đi thêm một đoạn, Phỉ Tiềm thấy phía xa có một lão nông đang cày đất, liền bảo Trương Chiêu một tiếng rồi bước tới, chắp tay hỏi:

“Lão trượng, tiểu tử có một việc muốn thỉnh giáo. Không biết đất đai nơi đây sản lượng ra sao?”

Lão nông dựng thẳng lưng, nhìn y phục của Phỉ Tiềm, lại thấy phía sau còn có Trương Chiêu cùng hộ vệ đi theo, bèn tưởng là con cháu thế gia ra ngoài dò xét dân tình, nên khách khí đáp:

“Không dám nhận. Nơi đây xem như đất tốt, năm nay mùa màng cũng khá, mỗi mẫu thu được bốn thạch kê.”

Nói tới đây, lão nông cười rất tươi, rõ ràng khá hài lòng với vụ thu hoạch năm nay.

Phỉ Tiềm lại chỉ về những thửa ruộng phía xa:

“Ruộng quanh đây đều như vậy sao?”

Lão nông lắc đầu:

“Còn phải xem là đất gì. Thượng điền thu nhiều, còn nếu là hạ điền...”

Ông chỉ về một vùng đất gần chân núi.

“Lang quân nhìn bên kia xem. Đó là đất hoang mới khai khẩn. Năm nay mới cày cấy lần đầu. Trên núi lại không có nước, hoàn toàn dựa vào sức người. Một mẫu mà thu được một thạch đã là rất khá rồi.”

Phỉ Tiềm lấy từ trong ngực ra mấy đồng Ngũ Thù tiền, chắp tay cảm tạ rồi đưa cho lão nông.

Lão nông liên tục cảm ơn. Ông đưa tay nhận nhưng lại sợ làm bẩn tay Phỉ Tiềm, bèn dùng vạt áo ngắn lót bên dưới rồi mới cẩn thận nhận lấy số tiền.

Phỉ Tiềm trở về xe ngựa, tiếp tục lên đường.

Y không nói gì, nhưng trong lòng lại cuồn cuộn như nước sôi, vô số ý nghĩ liên tiếp hiện lên.

Kỳ thực, lão nông kia chính là nền móng của xã hội thời Hán.

Thế nhưng bản thân nền móng ấy lại không biết mình đang sống khổ cực đến thế.

Lão nông vừa rồi xem như còn sống khá ổn.

Nhưng những người gặp thiên tai thì sao?

Những người không có ruộng để canh tác thì sao?

Nếu trong nhà có người đổ bệnh thì sao?

Chẳng trách trong loạn Hoàng Cân, ba huynh đệ Trương Giác vừa hô hào đã có thể tập hợp hàng vạn nông dân hưởng ứng.

Nếu ai nấy đều được ăn no mặc ấm, ai còn muốn tham gia chuyện tạo phản?

Mỗi vương triều đến cuối thời kỳ đều như thế.

Khi tầng lớp dưới cùng không thể tiếp tục sống nổi nữa, họ tự nhiên sẽ vùng lên.

Từ xưa đến nay, chưa từng ngoại lệ.

Chỉ cần đáp ứng được những nhu cầu sinh tồn cơ bản nhất, những người dân chất phác ấy sẽ tự nhiên ủng hộ ngươi, đi theo ngươi.

Cái gọi là dân tâm, xét cho cùng cũng từ đó mà ra.

Phỉ Tiềm suy nghĩ hồi lâu, cảm thấy muốn giải quyết vấn đề này thực sự không dễ.

Trải qua hơn hai trăm năm Đông Hán, đất đai đã liên tục bị các thế gia, sĩ tộc thôn tính và tái phân phối. Tuyệt đại bộ phận ruộng đất đều rơi vào tay họ.

Ví dụ như Vệ gia ở Trần Lưu, Dương gia ở Hoằng Nông, Mi gia ở Từ Châu...

Muốn động tới đất đai của những thế gia sĩ tộc ấy, chẳng khác nào chặt đứt nguồn tài phú của họ, tất nhiên sẽ vấp phải sự phản kháng dữ dội.

Hay là nâng cao năng suất sản xuất để tạm thời giảm bớt áp lực?

Hoặc đưa vào những giống cây trồng mới có năng suất cao hơn?

Phỉ Tiềm ngẩng đầu nhìn bầu trời.

Bầu trời thời Hán xanh trong như ngọc, mây trắng từng cụm, trông vô cùng đẹp mắt.

Nếu muốn thay đổi vận mệnh tương lai của những con người đang sinh sống dưới bầu trời ấy, thì vẫn phải bắt đầu từ những thứ cơ bản nhất.

Ăn.

Đó mãi mãi là nhu cầu đứng hàng đầu...

——

Hiện nay vật giá leo thang, tác giả mỗi ngày viết tới khuya mà vẫn phải ôm bụng đói đi ngủ...

Thôi không nói nữa.

Nhân năm mới, chúc các vị có khởi đầu mới, tầm cao mới và những bước phát triển mới.

À đúng rồi, đừng quên tặng phiếu đề cử, lưu giữ truyện và ủng hộ tác giả nhé.

(Hết chương)